آشنایی با کمپوست
کمپوست؛ طلای سبز پسماندهای تر
کمپوست نوعی کود طبیعی است که از بازیافت پسماندهای آلی یا همان زبالههای تر به دست میآید. در کلان شهری مثل تهران که حدود ۷۰٪ زبالهها از نوع تر هستند، تبدیل این پسماندها به کمپوست میتواند راهکاری مؤثر برای کاهش زباله و تقویت خاک باشد. این محصول ارگانیک در کشاورزی و باغبانی بهعنوان یک تقویت کننده مفید برای خاک به کار میرود. از دید کارشناسان، کمپوست یکی از مغذی ترین گزینههای طبیعی برای خاک محسوب میشود و میتواند جایگزین سالمی برای کودهای شیمیایی و صنعتی باشد.
انواع کمپوست و کاربردهای متنوع آن در فضای سبز
کمپوستهای شهری، بسته به اندازه ذرات و نوع استفاده، در دو درجه مختلف تولید میشوند:
- کمپوست درجه یک این نوع کمپوست دارای دانه بندی ریز، در بازهی ۰ تا ۶ میلیمتر است و به دلیل بافت نرم و یک دست، گزینه ای ایده آل برای پرورش گیاهان تزئینی و محصولات گلخانه ای به شمار میرود.
- کمپوست درجه دو در این نوع کمپوست، ذرات درشت تری با اندازه ی ۶ تا ۲۰ میلی متر به کار رفته است. این نوع بیشتر در کاشت درختان، ایجاد فضای سبز عمومی و احداث پارک های جنگلی مورد استفاده قرار میگیرد.
انواع تخصصی کمپوست و نقش آنها در بهبود رشد گیاهان
روشهای مختلفی برای تولید کمپوست وجود دارد که هرکدام بسته به مواد اولیه، ویژگیهای فنی و کاربرد نهایی، دسته بندی خاص خود را دارند. در ادامه به سه نوع مهم آن اشاره میکنیم:
- ورمی کمپوست این نوع از کمپوست با کمک کرمهای خاصی مانند کرم قرمز تولید میشود. این کرمها پس از تغذیه از زبالههای آلی، فضولاتی غنی از نیتروژن دفع میکنند که برای تقویت خاک بسیار مفید است. ورمیکمپوست، ساختاری سبک و مغذی دارد و در کشاورزی ارگانیک بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
- کمپوست مایع با تبدیل کمپوست طبیعی به شکل مایع، نوعی کود تولید میشود که حاوی اسید هیومیک بوده و میتواند به تحریک جوانه زنی بذرها و افزایش شادابی گیاهان کمک کند. این نوع کمپوست معمولاً بهصورت محلول روی خاک یا برگ گیاه اسپری میشود.
- کمپوست گرانوله این نوع کمپوست از ترکیب کمپوست خام با موادی همچون بنتونیت، گوگرد و باگاس (الیاف نیشکر) به دست میآید. ساختار گرانوله آن باعث آزادسازی تدریجی مواد مغذی در خاک میشود و توانایی جذب عناصر ضروری توسط ریشه را افزایش میدهد در نتیجه منجر به رشد بهتر گیاه و افزایش عملکرد محصول خواهد شد.
کمپوست؛ راهی پایدار برای بهبود خاک و کاهش آلودگی
استفاده از کمپوست، مزایای بی شماری برای محیط زیست، سلامت خاک و حتی اقتصاد خانوار به همراه دارد. مهم ترین فواید این نوع کود طبیعی عبارت اند از:
- جلوگیری از آلودگی محیط زیست با کاهش چشم گیر تولید گاز متان و شیرابه ی حاصل از دفن زبالههای آلی.
- کاهش چسبندگی و فشردگی خاک، که در نتیجه آن، مقاومت زمین در برابر عبور ماشین آلات کشاورزی کاهش مییابد و عملیات زراعی آسان تر انجام میشود.
- تولید کم هزینه و خانگی کمپوست، یکی از ویژگیهای بارز این نوع کود است؛ تولید آن نه تنها نیاز به هزینه ی بالا ندارد، بلکه با استفاده از پسماندهای روزمره نیز قابل انجام است.
- کمک به تقویت خاک از طریق افزایش غنای آن و ارتقای توانایی جذب مواد مغذی، به ویژه فسفات های غیر محلول، به دلیل وجود خاصیت اسیدی کمپوست.
- بهبود تهویه و افزایش نفوذپذیری خاک که موجب رشد بهتر ریشهها و سلامت بیشتر گیاهان میشود.
- از نظر بهداشتی نیز کمپوست نسبت به کودهای شیمیایی ایمن تر است و به دلیل فرآیند طبیعی تولید، فاقد عوامل بیماری زا است.
کاربردهای گسترده کمپوست در کشاورزی و فضای سبز
کمپوست به عنوان یکی از ارزشمند ترین فرآوردههای حاصل از بازیافت پسماندهای آلی، در حوزههای مختلفی به کار میرود. برخی از مهم ترین موارد مصرف آن عبارتاند از:
- تغذیه و تقویت درختان گلخانه ای برای رشد پایدار و سالمتر
- بهبود کیفیت خاک در حاشیه بزرگراهها، اتوبانها و فضاهای سبز شهری
- استفاده در نگهداری و رشد گلهای آپارتمانی به صورت طبیعی و بدون مواد شیمیایی
- آمادهسازی خاک زمین های ورزشی برای افزایش مقاومت و تراکم مناسب
- تغذیه ی بهینه در کاشت محصولات زراعی مانند چغندر، ذرت، پنبه و سایر گیاهان صنعتی
- افزایش بهره وری باغات میوه و مرکبات از طریق تقویت تغذیه خاک
این فهرست تنها بخشی از کاربردهای گسترده کمپوست را نشان میدهد در واقع، هر جا که نیاز به خاک سالم و حاصل خیز باشد، کمپوست میتواند نقش مؤثری ایفا کند.
چه موادی برای تهیه کمپوست مناسباند
کمپوست سازی فرآیندی ساده و کمهزینه است که با استفاده از مواد آلی قابل تجزیه در خانه یا مزرعه انجام میشود. برخی از رایج ترین موادی که برای تولید کمپوست قابل استفاده اند عبارت اند از:
- باقیمانده و پوست سبزیجات و میوهها
- پوست تخم مرغ خرد شده
- برگهای خشک، علفهای کوتاه شده، و خردههای چوب
- تفاله ی چای و قهوه
- روزنامههای چاپ نشده با جوهرهای شیمیایی سنگین و دستمالهای کاغذی بدون مواد شیمیایی
- پوست میوههای نرم و باقیمانده سبزیجاتی که قابل مصرف نیستند
با ترکیب درست این مواد به همراه هوا دهی و رطوبت مناسب، میتوان کمپوستی مرغوب و مغذی برای گیاهان تولید کرد.
